Welkom op de webpagina van de wijsgeer en pedagoog/psycholoog
Dr. Etienne L.G.E. Kuypers
Biografie Last updated page: 29/VI/2010
* Er zijn twee conferenties gepland over het boek Wachten op God? - Kritiek van de utopische verbeeldingskracht. 15 oktober 2010 16 november 2010 Zie onder: Diversen * In juni 2010 werd in het tijdschrift Acta Comparanda (nr. XXI) het volgende artikel gepubliceerd: De utopische verbeeldingskracht als kritische cultuurfactor - Over de westerse cultuurcrisis, de ontmanteling van het kind en herstel van het vormingsidee. Zie onder: Nieuws
"Kuypers: ONDERWIJS IS ZIEK." (Dagblad De Limburger, 8 januari 2010) "Kuypers: SCHOLEN VERWAARLOZEN HUN VORMENDE TAAK." (Kader Primair, januari 2010)
"Een indrukwekkend boek. Een absolute must. Etienne Kuypers heeft heel wat te bieden aan de practici."
"Zijn leerrijke, hartverscheurende aanklacht is een filosofisch proces verbaal. Bij het lezen bevallen de soepel gelegde verbanden en informeel getinte notities. Het is filosofie live."
"Een bijzonder rijk en erudiet boek, dat heel wat confronterende inzichten bevat."
"Het maatschappijbeeld is in dit boek zeer genuanceerd en staat bol van erudiete gezichtspunten." "Vooral de uiteenzetting over Kierkegaard is bijzonder waardevol." "Rake kritieken op hedendaagse ontwikkelingen in onderwijs, media, Kerk, kunst en politiek worden inzichtelijk gemaakt."
"Kuypers' denken is een spons dat de meest uiteenlopende ideeën opneemt, ze een plaats verschaft en omvormt tot een eigen genuanceerd totaalbeeld." "Mijn kritiek op het 'Verscheurd paradijs' van Etienne Kuypers is geconstitueerd vanuit haar opponent, maar wenst de hoogstaande kwaliteit van zijn vertoog niet aan te tasten."
"Dit is geen nieuwe visie, maar Kuypers kan ze dankzij de bespreking van een aantal centrale figuren en getuigen minitieus analyseren." "Het blijft een uiterst boeiend en erudiet boek."
| NIEUW BOEK
Wachten op God? Kritiek van de utopische verbeeldingskracht (827 p.) ISBN 978-90-441-2395-1
 Bestellen:
Garant-Uitgevers Somersstraat 13/15, 2018 Antwerpen, Tel.:03/2312900 Koninginnelaan 96, 7315 EB Apeldoorn, Tel.:055/5220625 Presentatie 29 januari 2010 Uitgeverij Garant (Somersstraat 13/15, 2018 Antwerpen)
Programma
11.00 u: Welkom door mevr. Liesbeth Vercammen MA (uitgever)  11.05 u: Dr. Etienne Kuypers spreekt over zijn nieuwe boek  11.15 u: Muzikaal intermezzo
pianist Miles Kuypers
* W.A. Mozart (1756-91); Sonate, KV 570
 11.25 u: Prof. dr. Lennart Vriens (hoogleraar Vredespedagogiek Universiteit Utrecht) spreekt over het oeuvre van de auteur en over de wijsgerige en pedagogische relevantie van het boek
 11.45 u: Muzikaal intermezzo pianist Miles Kuypers
* F. Mendelssohn (1808-47); Rondo Capriccioso, Op. 14 11.50 u: Dhr. Wiel Botterweck (consultant onderwijs en zorg Algemene Vereniging Schoolleiders) spreekt over de relevantie van het boek met betrekking tot opvoeding en onderwijs  12.10 u: Muzikaal intermezzo
pianist Miles Kuypers
* E. Granados (1867-1916); Danse Espagnole 5, Op. 37
12.15 u: Vragen, discussie
12.25 u: Muzikaal intermezzo
pianist Miles Kuypers
* F. Chopin (1810-1849); Fantaisie-Impromtu IV, Op. 66.
12.30 u: Afronding door mevrouw Liesbeth Vercammen MA  12.40 u: Receptie met boekverkoop en signeersessie
  13.15 u: Einde
De laatmoderne tijd wordt geteisterd door een ecologische crisis, een voedselcrisis, een economische crisis, een financiële crisis en een crisis rond de multiculturele samenleving. Zouden deze crises louter symptomen zijn van een fundamentelere crisis? Het westerse paradijs lijkt verscheurd te zijn door een mentaliteitsstoornis, die een crisis van de humaniteit is en daarmee in essentie de religieuze aard van de malaise ontvouwt. Deze diepere crisis zet de toekomst van de mens op het spel en manifesteert zich als zingevingscrisis: verheerlijking van de rationaliteit en uitdoving van de utopische verbeeldingskracht, vervlakking van waarheden, normen en waarden, uitholling van esthetische sensibiliteit, erosie van opvoeding en onderwijs, etc.
Uiteindelijk is de geschetste situatie te herleiden tot de utopische vraag: moeten we op God wachten, of zelf zoeken naar existentiële perspectieven?
Temidden van een stortvloed aan oppervlakkig opiniërende artikelen in dagbladen en tijdschriften, entertainende opinieprogramma’s op televisie en gezellig keuvelende politici, biedt dit boek niet alleen een scherpe diagnose van de hedendaagse cultuurcrisis, maar presenteert de auteur vanuit een humanistisch-religieus perspectief tevens therapeutische perspectieven die stof voor een hoopvolle bezinning kunnen opleveren.
Deze gesitueerde ethiek van de geseculariseerde religiositeit is in wezen een sociale ethiek van de gemoedsrust die uiteindelijk in het licht staat van een pragmatisch verantwoordelijkheidsprincipe. Het multidisciplinair concept omvat bovendien een pleidooi voor een meer naturalistische benadering in de geesteswetenschappen.
Gedetailleerde informatie over het boek is te vinden op: 'Verschenen'. Bestellen:
Garant-Uitgevers Somersstraat 13/15, 2018 Antwerpen, Tel.:03/2312900 Koninginnelaan 96, 7315 EB Apeldoorn, Tel.:055/5220625 REACTIES IN DE PERS Reeds voor verschijnen maakte dit boek nogal wat los in de media. "Etienne Kuypers, filosoof, pedagoog en psycholoog, heeft zijn magnum opus geschreven: Wachten op God? Kern van zijn pleidooi: het vormingsideaal moet terug in het onderwijs. Prikken als een horzel, de knuppel in het hoenderhok gooien. Dat is zijn taak, vindt hij. Er staan te veel kneusjes in het onderwijs. Tussen de crisis in de cultuur en die in het onderwijs bestaat een link. Het is een complexe wisselwerking. Het onderwijs is verworden tot pure kennisoverdracht. Van vorming van mensen, vorming van persoonlijkheid is geen sprake meer. Bildung is passé. En dat komt vooral door een gebrek aan kwalitatief goede leerkrachten. Hij kan zich mateloos ergeren aan de hypocrisie in het onderwijs. Naar buiten toe de schijn ophouden dat de kwaliteit van de onderwijzers goed is. Maar achter de hand geeft menige schoolleider toe dat het bepaald niet zo is. En dan de overheid. Wat schreef staatssecretaris Dijksma (PvdA), verantwoordelijk voor het basisonderwijs, recentelijk? Doel van het onderwijs is kinderen klaar te stomen voor de arbeidsmarkt. Het is een puur mechanistische benadering. Wat de maatschappij produceert zijn courante mensen, inwisselbaar. Het is de filosofie van Louis van Gaal: elf spelers op het veld, op de bank moeten elf gelijkwaardige spelers zitten. Valt Jantje weg, komt Pietje. Niemand merkt het. Er is sprake van een zingevingscrisis. Reflectie is niet meer gevraagd in een wereld die bol staat van entertainende opinies en massa-amusement. Nee, hij is niet zozeer op zoek naar een godsbeeld. Wij armzalige mensen zijn te klein om een beeld van God te dragen. Onze moderne samenleving verheerlijkt rationaliteit. Utopische verbeeldingskracht is niet meer gevraagd. Dat zou anders moeten. Weg van het puur cognitieve, van louter kennisoverdracht. Meer aandacht voor (creatieve) vorming en ontwikkeling van verantwoordelijkheidsbesef. Goed onderwijs, hij wordt het maar niet moe te zeggen, is o zo belangrijk. Dostojevsky schreef: 'Zolang één kind lijdt, lijdt de hele mensheid'. Er is dus nog een hoop werk te verrichten." (Caspar Cillekens, in: Dagblad De Limburger, 8 januari 2010) "Leerkrachten hebben een beter beeld van hun leerlingen dan een eindtoets ooit kan opleveren. Bovendien, zo stelt wijsgeer en pedagoog Etienne Kuypers, moeten scholen veel meer rekening houden met de hersenontwikkeling van leerlingen. Maar die eindeloos lange puberteit is volgens hem een uitvinding van volwassenen, die weigeren op te groeien. Etienne Kuypers schuwt de controverse niet. Hij doet stellige uitspraken over het onderwijs en het onderwijspersoneel. Hij hoopt daarmee publiekelijk een gesprek op gang te krijgen over de inrichting van het onderwijs in Nederland. Zo worden scholen volgens Kuypers beheerst door mensen 'met vastgeroeste gewoonten', die zich eerder gedragen als manager dan als leerkracht. Bovendien zijn de verantwoordelijke bewindslieden op het Ministerie van Onderwijs vrijwel altijd intellectuele kneusjes. Kuypers wordt naar eigen zeggen overspoeld door reacties van wanhopige ouders die zijn vastgelopen met hun kind. Wanneer hij ergens spreekt, krijgt hij bijval van onderwijsmensen. Maar wel besmuikt. "En public durft niemand uit de hoek te komen, maar bij de koffie hoor ik dan: 'Eigenlijk hebt u gelijk'." Ondertussen is het onderwijs vervreemd van de kinderlijke leefwereld. in het curriculum zou volgens Kuypers meer rekening gehouden moeten worden met breinontwikkeling. En niet, zodra het moeilijk wordt, iemand de hulpverlening in sturen waar hij of zij meteen een etiket krijgt. Onderwerpen als dood of geboorte moeten aan de hand van het overlijden van een opa of een geboorte van een zusje meer ruimte krijgen. Daar wordt te weinig tijd voor uitgetrokken, want de stof van deze week moet erdoor worden gejast. Kinderen worden volgens Kuypers enerzijds geïnfantiliseerd, maar anderzijds cognitief overvraagd. De oplossing zou schuilen in onderwijs dat rekening houdt met ieders niveau en tempo. Het hele vormingsidee staat op de helling. er wordt uitgegaan van een puur mechanistisch mensbeeld, alsof kinderen robots zijn. Staatssecretaris Dijksma schreef onlangs aan de Tweede Kamer: "Het onderwijs dient erop gericht te zijn jongeren voor te bereiden op de arbeidsmarkt." Alsof onderwijs alleen tot doel heeft te zorgen dat iedereen aan het werk is. Op school staat de stof centraal, niet het kind. Het lesprogramma is per week uitgespeld. Kinderen worden behandeld als automaten, terwijl ze juist moeten worden gevormd tot mensen die gezond in het leven staan. De vormende taak van het onderwijs is primair. De meeste leerkrachten komen uit een middenklasmilieu. Ze kunnen niet-doorsnee kinderen niet goed plaatsen. De oorzaak ligt in de kwaliteit van de leerkracht. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat juist de kwaliteit van de individuele leerkracht doorslaggevend is voor de resultaten van leerlingen. De toneel- en kunstacademies en conservtoria kom je moeilijk binnen, maar voor de pabo is havo genoeg. Aan de lerarenopleidingen moeten we net zulke hoge eisen stellen. je mag de kwantiteit niet dichten door de kwaliteit te verlagen. Deze mensen laat je wel op onze kinderen los." (Marijke Nijboer, in: Kader Primair, jrg. 15, nr. 5, januari 2010) LEZING
 AVS-CONGRES 19 maart 2010 Nieuwegeins Business Center Nieuwegein Dr. E. Kuypers is een van de hoofdsprekers op het jaarlijkse congres van de Algemene Vereniging Schoolleiders.
Zie ook: Kies vervolgens: route 2.
In deze lezing wordt het hoofdstuk uit de Sectie Opvoeding en onderwijs uit het recente boek
Wachten op God? Kritiek van de utopische verbeeldingskracht uitvoerig aan de orde gesteld.
Titel voordracht: Voorbij het kind? Het vormingsidee op de helling.
Inhoud:
Het westerse paradijs is verscheurd door een zingevingscrisis: verheerlijking van de rationaliteit en uitdoving van de utopische verbeeldingskracht, vervlakking van waarheden, normen en waarden, uitholling van esthetische sensibiliteit, etc. Zou de crisis in opvoeding en onderwijs ten grondslag liggen aan de westerse cultuurcrisis?
Onderwijs is geïnstitutionaliseerd als motor voor economische groei: opleiden van courante mensen, doorsnee, inwisselbaar, niet te complex. Sociale conditionering aan de hand van statistisch meetbare processen (toetsen en testen van allerlei aard) leidt echter naar ondermijning van de moraal. Een stortvloed aan kwantitatieve methodieken hebben kwalitatief goed onderwijs dan ook ondermijnd. De technocratisch gestuurde onderwijscultuur is louter bezig met kennisoverdracht, zodat de uitgelezen context waar verantwoordelijkheid wordt geleerd (de pedagogische situatie) onder druk is gekomen. Gebrek aan bezinning over het vormingsidee heeft tot gevolg dat het utopische vermogen van opvoeding en onderwijs vrijwel is uitgeroeid.
Het onderwijs heeft een specifieke pedagogische verantwoordelijkheid. Daarom is het van belang de zinvraag opnieuw te stellen en kinderen en jeugdigen aan te zetten over hun leven na te denken. Het gaat niet om her- of reorganisatie van het onderwijs, maar om een constructieve organisatie van de verschillende levensfasen die de mens doormaakt: niet het proces dient centraal te staan, maar de intentie ervan. Vorming van het individuele kind gaat dan hand in hand met werken aan een betere gemeenschap.
Om het ideaal van een samenleving als gemeenschap dichterbij te brengen zijn we aangewezen op vorming van de leden binnen zo’n gemeenschap. Dit is mogelijk binnen een dialogische zinoriëntatie, waarbij openheid en kritisch inzicht fundamenteel zijn. Het nieuwe vormingsideaal zal daarom als intentie moeten nemen dat verantwoordelijke individuen de pluralistische gemeenschap van een leefbare basis kunnen voorzien. Hierbij moeten we beseffen dat erfelijke aanleg bepalend is voor vormings- en leerprocessen. Opvoeding en onderwijs zijn dan ook aangewezen op een meer naturalistische benadering. Mensen zijn niet gelijk. (Bron: E. Kuypers; Wachten op God? – Kritiek van de utopische verbeeldingskracht, Garant, Antwerpen/Apeldoorn, 2010). Doel:
Binnen de interne schoolorganisatie reflectie op gang brengen over het vormingsidee.
Doelgroep: Alle congresdeelnemers.
Werkvormen: Plenaire inleiding. Vervolgens in subsessies met kleine groepen (in aparte ruimtes) reflecteren over een aantal aangeboden ter zake doende thema’s, die tenslotte gezamenlijk worden geëvalueerd met alle deelnemers aan de subsessies.
SYMPOSIUM HET BOEKENPODIUM Centrum voor het non-fictionboek
19 en 20 september 2009 Uitgeverij Garant Somersstraat 13/15, 2018 Antwerpen
Prikkelende voordrachten, boeiende auteursontmoetingen, etc. M.m.v. onder meer: de rectores van de vier Vlaamse universiteiten, de Vlaams minister van Onderwijs, prof. dr. Luc Stevens (emeritus hoogleraar Orthopedagogiek Universiteit Utrecht), Mr. Stefaan de Clerk (Belgisch Minister van Justitie), Patrick Janssens MA (burgemeester van Antwerpen). Dr. Etienne Kuypers spreekt op 20 september om 15.30 u
De voordracht is een inleiding op het nieuwe boek:
Wachten op God? Kritiek van de utopische verbeeldingskracht.
In 2007 verschenen:
Verscheurd paradijs Wijsgerige en pedagogische verkenningen over een ontwortelde cultuur.
ISBN 978-90-441-2194-0
In dit boek komen actuele vraagstukken rond de multiculturele samenleving, economische globalisering, vervlakking van normen en waarden, teloorgang van het schoonheidsideaal, verdwenen sensibiliteit voor het mystieke en de belabberde kwaliteit van opvoeding en onderwijs uitvoerig aan de orde. Bestellen
uitgeverij@garant.be info@garant-uitgevers.nl Uit de inhoud
In Verscheurd paradijs - Wijsgerige en pedagogische verkenningen over een ontwortelde cultuur wordt een analyse gepresenteerd van ideeën die sinds de Verlichting tot de ontwikkeling van de huidige tijdgeest hebben geleid. Dit levert een provocerende diagnose van de hedendaagse westerse cultuurcrisis op: in de westerse wereld is een situatie van onrust en vervreemding ontstaan. De nieuwe mens is de massamens. Hij kent een schrijnend gebrek aan geest en vormt een bedreiging voor het (christelijk) humanisme en de democratische idealen. Het ontbreekt de massamens aan hartstocht en visie, hij weet geen raad met de veroverde vrijheid en leeft comfortabel aan de oppervlakte. Deze situatie is uitgangspunt om therapeutische perspectieven voor de crisis te bieden. De geschiedenis heeft geleerd dat het opsluiten van mensen binnen een totaliteitsidee tot onmenselijkheid zal leiden, omdat het individu dan in naam van God of onder het mom van de Grote Idee (kapitalisme, socialisme, communisme, fascisme, de multiculturele samenleving, etc.) in het keurslijf van de beoogde uniformiteit wordt geperst. Daarom dient permanent verzet te worden aangetekend tegen alle vormen van monisme. Er bestaan namelijk geen absolute universele inzichten, noch heeft het verlammende relativistische discours enige zin. Een multiculturele samenleving is dan ook tot mislukken gedoemd, de werkelijkheid kan echter worden gehumaniseerd door binnen de pluriformiteit van de multi-etnische samenleving een gemeenschappelijke code (grondconsensus) te realiseren - hoewel vele ideeën onverenigbaar met elkaar zijn. Sinds de Grieken wordt het geluksstreven als motor voor individueel handelen beschouwd. Invoeging binnen de markteconomie en bevrediging van materiële behoeften zijn echter niet de enige vormen van levensvervulling. Heimwee naar het paradijs (als dat ooit bestaan zou hebben...) en hoop op bevrijding van de verscheurdheid vereist daarom heroriëntatie van het creatief intellect. Een esthetische revitalisering is van belang, zodat ons denken op zinloosheid en verscheurdheid zal stuiten en ons luisteren vervolgens erop gericht kan zijn om het paradijs als eiland van persoonlijke gemoedsrust te realiseren. Zo kan plaats worden ingeruimd voor het menselijke wilsprincipe, waarin individuele rust wordt nagestreefd als uitgangspunt voor een harmonieuze samenleving. In opvoeding en onderwijs zal dan ook moeten worden geleerd om de liefde als concrete verbondenheid met de ander te beschouwen. Binnen het pluralisme aan ideeën en levensvormen kan zo een gemeenschappelijke code (grondconsensus) op maatschappelijk niveau worden gevestigd: de geseculariseerde religiositeit van verantwoordelijk handelen. Wat hebben we immers eraan de rest te begrijpen, als we de liefde niet hebben begrepen?
Reacties in de persGezien de aan de orde gestelde vraagstukken rond thema's als de multiculturele samenleving, economische globalisering, vervlakking van normen en waarden, teloorgang van het schoonheidsideaal, verdwenen sensibiliteit voor het mystieke en de belabberde kwaliteit van opvoeding en onderwijs, kwam het boek uitvoerig aan bod in de media. Hier volgt een losse greep uit enkele recensies van het boek en enkele interviews met de auteur. "Etienne Kuypers is geen man die enkel een diagnose stelt en zich dan terugtrekt. Hij stelt zich dienstbaar op en ziet het als plicht om ook therapeutische alternatieven aan te dragen" (Ludo Diels, in: Chapeau Magazine, jrg. 10, nr. 4, augustus/september 2006). "'Verscheurd paradijs' met name in zorg en onderwijs zichtbaar" (Rob Christiaans, in: De Maaspost, 31 januari 2007). "De weg naar het goede loopt via het schone. Een platte consumptiemaatschappij, waarin de geestelijke leegte groot is. Filosoof Etienne Kuypers stelt in zijn nieuwste boek Verscheurd paradijs een weinig opwekkende diagnose van de huidige samenleving. Maar hij ziet uitwegen: meer aandacht voor kunstbeleving, religiositeit en verstilling" (Paul van der Steen, in: Dagblad De Limburger, 1 februari 2007). "Naar een seculier-religieuze pedagogiek? Die indruk doe ik op na lezing van het indrukwekkende boek van Etienne Kuypers: Verscheurd paradijs - Wijsgerige en pedagogische verkenningen over een ontwortelde cultuur. In welk cultureel klimaat leven wij vandaag? De auteur geeft daarop een duidelijk antwoord. Etienne Kuypers begint met wat hij 'sfeer' noemt: het dramatische verhaal van de lotgevallen van een kind op de basisschool en hij besluit: "Het maatschappelijk mechaniseringsproces heeft de individualiteit vertrapt". En het gaat precies over deze doorleefde individualiteit in dit boek. Het is niet doenbaar in een kort bestek dit rijke boek in al zijn nuances te willen bespreken. Kuypers' pedagogische einddoel lijkt een seculiere religiositeit te zijn met het Zelf als hoogste doel. Grote filosofen uit de Europese cultuurgeschiedenis komen tot hun recht. Kortom, een absolute must. Etienne Kuypers heeft heel wat te bieden aan de practici" (Valeer Van Achter, in: Paideia, 23, DIROO, mei 2007). "Etienne Kuypers boekt succes met 'Verscheurd paradijs' Wie ooit zijn kind gemangeld zag in het hedendaagse onderwijs, moet Etienne Kuypers lezen. Zijn leerrijke, hartverscheurende aanklacht is een filosofisch proces verbaal dat als sfeerschets de intro van het boek Verscheurd paradijs siert. Bij het lezen van het boek bevallen de soepel gelegde verbanden incluis informeel getinte notities. En in het bijzonder de verwijzing naar hoog gewaardeerde schrijvers. Het is filosofie live waar het dorre drama van de omgevallen boekenkast is voorkomen. Het is opmerkelijk dat een filosofisch boek opvalt en levendige discussie uitlokt" (Jos Stijfs, in: Chapeau Magazine, jrg. 11, nr. 3, juni/juli 2007). "In deze persoonlijke studie stelt filosoof Etienne Kuypers dat de westerse cultuur compleet ontworteld is geraakt. Centraal object van kritiek is het monisme, waarbij het individu in dienst staat van een toekomstig doel. In een ideeënhistorisch deel bestudeert Kuypers de concepten 'vooruitgang' en 'geluk', die volgens de auteur ondergraven worden door een pervertering van individualisme, instrumentele rationaliteit en politiek atomisme. Het vooruitgangsideaal heeft ons ook opgezadeld met een onmogelijk streven om de zinloosheid van het bestaan te overwinnen. Via een esthetische revitalisering wil Kuypers de mens weer 'heel' maken, hij gaat hierbij onder andere dieper in op de therapeutische werking van muziek. Tenslotte heeft hij het over de universele standaard van menselijke waardigheid om culturen moreel te beoordelen. Een bijzonder rijk en erudiet boek, dat heel wat confronterende inzichten bevat. De voetnoten en de uitgebreide bibliografie maken het werk compleet" (NBD/Biblion, juni 2007).
WAT hebben we immers eraan het OVERIGE te begrijpen, als we de LIEFDE niet hebben BEGREPEN?
Bestellen
|
